ALGEMEEN
AEGON heeft te maken met een verscheidenheid aan risico's. Sommige daarvan, zoals valutarisico's, houden verband met het internationale karakter van de activiteiten van AEGON. Andere risico’s zijn inherent aan het verzekeringsbedrijf, zoals wijzigingen in sterfte- en ziektecijfers. De grootste risico's hangen echter samen met bewegingen op de financiële markten (bijvoorbeeld rente- en kredietrisico’s en koersrisico’s op de aandelenmarkten). Deze risico’s zijn direct van invloed op de waarde van de beleggingen en de technische voorzieningen (inclusief de overlopende acquisitiekosten).

AEGON zal doorgaan met het implementeren van geavanceerde technieken voor risicomanagement in het kader van het kapitaalmanagement. Naast het onderling verspreiden van kennis over hoogwaardig risicomanagement en het verbeteren van de consistentie in interne risicorapportages, is dit proces primair gericht op het verder verbeteren van de doelmatigheid van het kapitaalmanagement. Net als in 2003 leidde dit tevens tot een betere coördinatie en pro-actief beleid inzake risico- en kapitaalmanagement. AEGON verwacht dat deze ontwikkeling zich zal voortzetten gezien de voortdurende internationale ontwikkeling en verbetering van technieken voor risicomanagement. AEGON zal ontwikkelingen op het gebied van statutair toezicht nauwlettend blijven volgen, met name inzake Solvency II, waarbij geavanceerde interne risicomanagementmodellen een basis vormen voor de kapitaalvereisten.

Het financiële risicomanagement, onderdeel van het totale risicomanagement, is gebaseerd op asset liability management (ALM) modellen en procedures. Deze modellen en procedures zijn in iedere landenunit geïmplementeerd, maar worden tevens gehanteerd voor het risicomanagement op concernniveau. AEGON inventariseert zijn huidige positie voor iedere risicocategorie en meet daarbij de gevoeligheid van de nettowinst en het eigen vermogen voor stochastische en deterministische scenario's. Het management van AEGON gebruikt de op deze wijze verkregen inzichten om de vermogenspositie en de risico’s waaraan de groep blootstaat te managen. De modellen, scenario's en gehanteerde veronderstellingen worden jaarlijks geëvalueerd en zo nodig geactualiseerd.

GEVOELIGHEIDSANALYSE OP NEDERLANDSE WAARDERINGSGRONDSLAGEN
De resultaten van de gevoeligheidsanalyses van AEGON zijn te vinden in dit deel van het jaarverslag. Zij geven aan welke invloed diverse scenario’s hebben op de nettowinst en het eigen vermogen. De gevoeligheidsanalyses zijn uitgevoerd conform Nederlandse waarderingsgrondslagen, zodat een vergelijking kan worden gemaakt met historische financiële gegevens. Sinds 1 januari 2005 worden de Nederlandse grondslagen echter niet langer door AEGON toegepast. In plaats daarvan worden de International Financial Reporting Standards (IFRS) gehanteerd. Aangezien de financiële cijfers van AEGON over 2005 uitsluitend onder IFRS zullen worden opgesteld, is het mogelijk dat de in dit hoofdstuk opgenomen gevoeligheids-analyses andere gevoeligheden blootleggen dan bij toepassing van IFRS. Naar verwachting zal het effect van de verschillen tussen Nederlandse waarderingsgrondslagen en IFRS op risicogevoeligheden het grootst zijn bij wijzigingen in de rentetarieven, bewegingen op de aandelenmarkten en schommelingen in de wisselkoersen.

Maatregelen die in het kader van risicomanagement genomen worden om verliezen op te vangen, blijven in de analyseresultaten buiten beschouwing. Naargelang de bewegingen op de financiële markten kunnen deze maatregelen bestaan uit het afstoten van beleggingen, wijzigen van de samenstelling van de beleggings-portefeuille en aanpassen van de rentetarieven of van het winstaandeel voor polishouders. De resultaten houden evenmin rekening met de samenhang tussen factoren. Ze gaan bovendien uit van ongewijzigde omstandigheden ten aanzien van alle overige activa en passiva. De resultaten van de analyses mogen ook niet worden geëxtrapoleerd voor grotere variaties, aangezien de effecten zelden lineair zijn.

VALUTARISICO
Als internationale onderneming loopt AEGON valutarisico’s. Voorts is er sprake van valutarisico’s bij polissen die in een andere valuta luiden dan de valuta van het land waar de polis wordt verkocht. In Nederland belegt AEGON zijn aandelenportefeuille grotendeels internationaal gespreid en niet uitsluitend in Nederlandse fondsen. Belangen in dochterondernemingen worden in de lokale valuta aangehouden, voor zover eigen vermogen vereist is om aan de wettelijke of zelfopgelegde vermogenseisen te voldoen. Schommelingen in de wisselkoersen kunnen derhalve gevolgen hebben voor het eigen vermogen als gevolg van de omrekening in euro. Het resterende deel van de vermogensbasis van AEGON (risicodragend waardepapier en al dan niet achtergestelde leningen) wordt aangehouden in verschillende valuta in bedragen die zoveel mogelijk overeenkomen met de boekwaarde van de landenunits. Op deze wijze worden de effecten van de valutaomrekening op het eigen vermogen en op de verhouding eigen vermogen/vreemd vermogen afgezwakt. De valutarisico’s in de beleggingsportefeuilles worden beheerd op basis van asset liability matching. AEGON dekt de nettowinsten van de belangrijkste vestigingen buiten de eurozone niet af. De resultaten kunnen derhalve fluctueren als gevolg van de omrekening naar euro. Aangezien AEGON in belangrijke mate actief is in de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk, zijn de koersschommelingen tussen de Amerikaanse dollar en de euro en tussen het Britse pond en de euro de belangrijkste valutarisico’s. Deze fluctuaties kunnen aanzienlijke invloed hebben op de gerapporteerde nettowinst en
het eigen vermogen van AEGON.

Tabel 1 toont de ontwikkeling van de winst vóór belastingen en het vermogen business units van AEGON over een periode van vijf jaar.

Tabel 1

Winst vóór belastingen (in miljoenen)	2000	2001	2002	2003	1	2004
AEGON Amerika (in USD)	2.710	1.507	349	1.425		2.207
AEGON Nederland (in EUR)	1.946	297	-691	771		720
Verenigd Koninkrijk (in GBP)	219	231	146	120		148
Overige landen (in EUR)	66	70	44	77		123

Vermogen business units (in miljoenen)	2001	2002	2003		2004
AEGON Amerika (in USD)	13.920	16.518	17.491		18.132
AEGON Nederland (in EUR)	3.654	2.605	2.865		3.436
AEGON UK (in GBP)	1.771	2.028	2.173		2.222
Overige landen (in EUR)	374	399	481		592

1	De cijfers over 2003 zijn aangepast als gevolg van de veranderingen in de waarderingsgrondslagen per 1 januari 2004.

Tabel 2 toont de koers van de Amerikaanse dollar en het Britse pond ten opzichte van de euro op
31 december van de afgelopen vijf boekjaren.

Tabel 2

Slotkoersen	2000	2001	2002	2003		2004
USD	0,93	0,88	1,05	1,26		1,36
GBP	0,62	0,61	0,65	0,70		0,71

De gevoeligheidsanalyse in tabel 3 toont het effect op de nettowinst en het eigen vermogen van mutaties in de wisselkoersen van de voor AEGON belangrijkste valuta ten opzichte van de euro.

Tabel 3

GEVOELIGHEIDSANALYSE VAN DE NETTOWINST EN EIGEN VERMOGEN IN RELATIE TOT VALUTAMARKTEN^1,2,3

Marktbewegingen	Gemiddeld geschat effect op  nettowinst	Gemiddeld geschat effect op eigen vermogen
15% stijging van niet-euro valuta	toename van	toename van
ten opzichte van de euro.	10% tot 11%	15% tot 16%
15% daling van niet-euro valuta	afname van	afname van
ten opzicht van de euro	10% tot 11%	15% tot 16%

1	Deze tabel is gebaseerd op Nederlandse waarderingsgrondslagen. De gemelde effecten mogen niet als basis worden gebruikt voor indicaties of voorspellingen van de gevolgen voor de nettowinst en het eigen vermogen in 2005, aangezien met ingang van 1 januari 2005 de nieuwe IFRS-regels worden toegepast. De verschillen tussen de Nederlandse grondslagen en IFRS met betrekking tot risicogevoeligheden doen zich naar verwachting het meest voelen bij wijzigingen van de rentevoet, veranderingen op de aandelenmarkten en gewijzigde wisselkoersverhoudingen.
2	Uitgangspunten: geen wisselwerking tussen markten en risico’s; ongewijzigde situatie voor alle overige activa en passiva; beperkte implementatie van beheersmaatregelen. Alle procentuele wijzigingen hebben betrekking op de nettowinst en het eigen vermogen. De effecten zijn zelden lineair en kunnen derhalve niet geëxtrapoleerd worden voor grotere stijgingen of dalingen.
3	Het effect van de wisselkoersmutaties is weergegeven als een eenmalige stijging of daling van de waarde van de Amerikaanse dollar, het Britse pond en overige valuta’s per ultimo 2004.

RENTERISICO
Op veel van zijn producten loopt AEGON renterisico. In situaties waarbij de kasstromen een voorspelbaar patroon te zien geven, kan dit risico worden verminderd door te beleggen in activa die ge-matched zijn met de verplichtingen, een methode die door AEGON wordt toegepast. Voor sommige producten zijn de uitgaande kasstromen echter niet geheel voorspelbaar. Dit komt doordat het gedrag van polishouders beïnvloed wordt door de rentestanden.

In tijden van snel oplopende rente kunnen stijgingen optreden in polisbeleningen en in afkopen en opzeggingen, hetgeen veelal ook gebeurt. Additionele premiestortingen kunnen dalen omdat polishouders de voorkeur geven aan beleggingen waarvan zij een hoger rendement verwachten. Deze situatie kan leiden tot een uitgaande geldstroom, die het noodzakelijk maakt beleggingen te gelde te maken op een moment dat de waarde van die beleggingen de nadelige effecten ondervindt van de gestegen marktrente. Dit kan aanleiding geven tot gerealiseerde verliezen op beleggingen. Deze betalingen aan polishouders resulteren in een vermindering van het totaal aan beleggingen en van de nettowinst. Als gevolg van voortijdige opzeggingen kan AEGON zich ook genoodzaakt zien om versneld af te schrijven op overlopende acquisitiekosten, hetgeen eveneens een drukkend effect heeft op de nettowinst.

Omgekeerd kunnen levensverzekerings- en annuitiy-producten in tijden van aanhoudend lage rente relatief aantrekkelijk zijn voor klanten, hetgeen resulteert in hogere premiebetalingen voor producten met variabele premies en een hoger percentage aan verzekeringscontracten dat jaarlijks in stand blijft. In een dergelijke periode kunnen de beleggingsresultaten onder druk komen te staan, aangezien de rentebaten op nieuwe vastrentende beleggingen waarschijnlijk parallel aan de ontwikkeling van de marktrente zullen afnemen. Daarnaast ligt het voor de hand dat hypotheken en aflosbare obligaties, die onderdeel vormen van de beleggingsportefeuille, worden afgelost omdat geldnemers tegen een lagere rente zullen trachten te lenen, waardoor AEGON zich mogelijk genoodzaakt ziet om de opbrengsten te herbeleggen in effecten met een lager rendement. Bij een lage rente kan het voorts zo zijn dat AEGON als gevolg van de gegarandeerde minimumrente op deze polissen niet in staat is om een dusdanige lage rente op deze polissen te verstrekken dat de marge intact blijft. In tijden van aanhoudend lage rente kan de nettowinst derhalve afnemen als gevolg van de krappere marges tussen de rentepercentages die aan verzekeringnemers worden vergoed of de rente die het uitgangspunt vormt voor de technische voorzieningen enerzijds en het rendement op de beleggingsportefeuille anderzijds.

De vastrentende beleggingsportefeuilles voor algemene rekening van AEGON USA en AEGON Nederland vormden 96% van de totale vastrentende beleggingsportefeuille voor algemene rekening van de AEGON Groep ultimo 2004. AEGON USA en AEGON Nederland managen hun duration mismatch op basis van de verwachtingen omtrent de toekomstige rentestanden. De overige landenunits streven er momenteel naar om de duration van hun beleggingen ongeveer gelijk te houden aan de duration van hun verplichtingen. Naast point-in-time metingen van de duration wordt gebruikgemaakt van deterministische en stochastische scenario's om het renterisico te meten en te managen. Veranderingen in het gedrag van polishouders worden daarin meegenomen. Deze modellen worden door alle landenunits gebruikt en daarna op groepsniveau getotaliseerd.

Voor AEGON USA ligt de gemiddelde duration van de beleggingen rond de 4,3 jaar. Deze relatief korte duration in verhouding tot het langetermijnkarakter van de meeste activiteiten van AEGON USA wordt veroorzaakt door het asset liability management dat in de Verenigde Staten voor institutionele producten (GICs en financieringsovereenkomsten) wordt toegepast. Zowel beleggingen als verplichtingen voor deze categorie worden ge-managed op basis van kortlopende rentevoeten, waarbij intensief gebruik wordt gemaakt van renteswaps. Het gevolg hiervan is dat deze beleggingen en verplichtingen, die iets meer dan een kwart vormen van de totale beleggingen en verplichtingen voor algemene rekening van AEGON USA, een effectieve duration hebben van bijna twee maanden. Voor AEGON Nederland bedraagt de gemiddelde duration van beleggingen circa 6,9 jaar. Voor AEGON USA en AEGON Nederland samen bedroeg het verschil in duration, gewogen op basis van marktwaarde, ultimo 2004 ongeveer minus 1,0 jaar (duration van de beleggingen is korter dan de duration van de verzekeringsverplichtingen).

Tabel 4

	2000	2001	2002	2003		2004
3 maands VS Libor	6,40%	1,88%	1,38%	1,15%		2,56%
3 maands Euribor	4,86%	3,29%	2,87%	2,12%		2,16%
10-jaars VS Treasury	5,10%	5,04%	3,82%	4,25%		4,22%
0-jaars Nederlandse staatsleningen	4,99%	5,11%	4,23%	4,29%		3,68%

De gevoeligheidsanalyse in tabel 5 toont het geschatte effect van mutaties in de rentetarieven op de nettowinst en het eigen vermogen.

Tabel 5

GEVOELIGHEIDSANALYSE VAN NETTOWINST IN RELATIE TOT RENTETARIEVEN^1,2,3

Parallelle beweging van rentecurve	Gemiddeld geschat effect op nettowinst	Gemiddeld geschat effect op eigen vermogen
100 basispunten omhoog	EUR -60 miljoen	EUR -60 miljoen
200 basispunten omhoog	EUR -248 miljoen	EUR -248 miljoen
100 basispunten omlaag	EUR -40 miljoen	EUR -40 miljoen
200 basispunten omlaag	EUR -65 miljoen	EUR -65 miljoen

1	Deze tabel is gebaseerd op Nederlandse waarderingsgrondslagen. De gemelde effecten mogen niet als basis worden gebruikt voor indicaties of voorspellingen van de gevolgen voor de nettowinst en het eigen vermogen in 2005, aangezien met ingang van 1 januari 2005 de nieuwe IFRS-regels worden toegepast. De verschillen tussen de Nederlandse grondslagen en IFRS met betrekking tot risicogevoeligheden doen zich naar verwachting het meest voelen bij wijzigingen van de rentevoet, veranderingen op de aandelenmarkten en gewijzigde wisselkoersverhoudingen.
2	Uitgangspunten: geen wisselwerking tussen markten en risico’s; ongewijzigde situatie voor alle overige activa en passiva; beperkte implementatie van beheersmaatregelen. Alle procentuele wijzigingen hebben betrekking op de nettowinst en het eigen vermogen. De effecten zijn zelden lineair en kunnen derhalve niet geëxtrapoleerd worden voor grotere stijgingen of dalingen.
3	Het effect van de rentebewegingen is weergegeven als het effect van een eenmalige opwaartse of neerwaartse parallelle verandering in alle rendementscurves op 1 januari 2005.

Het asymmetrische effect van een plotselinge rentestijging of rentedaling met 1% of 2% hangt nauw samen met het renterisico van AEGON USA. Een plotselinge stijging met 1% of 2% heeft naar verwachting een negatief effect op de winst, met name als gevolg van een verwachte plotselinge toename van het aantal afkopen van vaste annuities. Een plotselinge daling met 1% of 2% heeft naar verwachting eveneens een negatief effect door een verkrapping van de rentemarges. Een geleidelijke stijging van de rente zou een aanmerkelijk gunstiger effect hebben op de winst. Vergelijkbare gevoeligheidscijfers gelden voor het effect op het eigen vermogen. Dit betekent dat de nettowinst in een periode van aanhoudend lage rentetarieven wellicht daalt als gevolg van de krappere marges tussen de rentepercentages die aan verzekeringnemers worden vergoed of de rente die het uitgangspunt vormt voor de technische voorzieningen enerzijds en het rendement op de beleggingsportefeuille anderzijds.

KREDIETRISICO
Wanneer polishouders premies betalen en andere stortingen doen, worden deze bedragen belegd ter financiering van de toekomstige verplichtingen aan polishouders. Voor het merendeel van de producten voor algemene rekening draagt AEGON veelal het beleggingsrisico, bestaande uit betaling van de hoofdsom en rente. AEGON loopt kredietrisico op de beleggingen in vastrentende waarden voor algemene rekening (obligaties, hypotheken en leningen op schuldbekentenis), over-the-counter derivaten en herverzekeringscontracten. Sommige emittenten komen hun financiële verplichtingen niet na. Dit kan diverse oorzaken hebben, zoals een faillissement, liquiditeitstekort, economische recessie, waardedaling van onroerend goed, bedrijfsverliezen of fraude. In het verleden heeft het slechte beleggings- en economische klimaat op de belangrijkste markten van AEGON geleid tot aanzienlijke afboekingen van beleggingen als gevolg van wanbetaling en de algehele neergang van de aandelenmarkten. Hoewel in 2004 slechts sprake was van een bescheiden aantal wanbetalingen, kan een terugkeer naar een periode van excessieve wanbetalingen een sterk negatief effect hebben op de bedrijfsvoering, operationele resultaten en vermogenspositie van AEGON. Ditzelfde geldt voor overige waardedalingen van effecten en leningen.
 AEGON bewaakt het kredietrisico per tegenpartij, bedrijfssector en beleggingscategorie. Daarbij worden deterministische en stochastische kredietrisicomodellen gehanteerd ter beoordeling van het risicoprofiel en de daaruit voortvloeiende gevolgen voor de winst en het eigen vermogen in diverse kredietscenario’s.

Tabel 6 toont per beoordelingscategorie de beleggingsportefeuilles voor algemene rekening van de belangrijkste landenunits van AEGON.

Tabel 6

VASTRENTENDE WAARDEN ALGEMENE REKENING (in miljoenen)

Categorie	AEGON Amerika (in USD)	AEGON NEDERLAND (in EUR)	AEGON UK (in GBP)	OVERIGE LANDEN (in EUR)		TOTAAL (in EUR)
Staatspapier	8.814	6.137	233	1.529		14.468
Hoogste kwaliteit (AAA)	17.748	946	245	137		14.460
Hoge kwaliteit (AA)	8.114	668	197	285		7.189
Goede kwaliteit (A)	31.674	1.180	903	429		26.145
Goede kwaliteit (BBB)	29.661	768	145	31		22.781
Hoogrentend (BB and lower)	7.088	97	0	6		5.307
Hypothecaire leningen	14.395	3.782	0	7		14.357
Overige	2.647	418	1	54		2.416
Totale beleggingen vastrentende waarden	120.141	13.996	1.724	2.478		107.123

De landenunits hanteren specifieke richtlijnen voor het vaststellen van een aanvaardbaar niveau van kredietrisico en treffen voorzieningen voor verliezen als gevolg van wanbetaling. AEGON houdt op groepsniveau toezicht op de totale risicopositie van de landenunits jegens tegenpartijen. Daartoe worden de kredietposities van alle landenunits samengevoegd om het totale kredietrisico te kunnen vaststellen. Ter beheersing van het kredietrisico hanteert AEGON per tegenpartij een kredietlimiet die op alle kredietrisico´s van toepassing is. Per tegenpartij worden alle kredietrisico’s opgeteld en vervolgens afgezet tegen de kredietlimieten van de landenunits en de kredietlimieten op groepsniveau.

De limieten op groepsniveau staan vermeld in tabel 7.

Tabel 7

KREDIETLIMIETEN PER TEGENPARTIJ OP GROEPSNIVEAU¹
(in miljoenen EUR)

Kredietbeoordeling	Limiet
AAA	1000
AA	1000
A	750
BBB	500
BB	250
B	125
CCC of lager	50

Indien een verlaging van de kredietbeoordeling tot gevolg heeft dat het kredietrisico de vastgestelde limiet overschrijdt, moet dit risico — zodra dit praktisch uitvoerbaar is — worden teruggebracht binnen de vastgestelde limiet. De limieten zijn afhankelijk van de kwaliteit van het betreffende waardepapier. In alle gevallen geldt dat van deze limieten uitsluitend mag worden afgeweken na uitdrukkelijke, voorafgaande goedkeuring van het hoger management van AEGON.

Als onderdeel van de normale bedrijfsvoering houdt AEGON voorzieningen voor kredietrisico’s aan. In de loop van 2004 heeft AEGON een bedrag van EUR 195 miljoen aan de voorzieningen voor kredietrisico’s toegevoegd, terwijl een bedrag van EUR 167 ten laste van deze voorzieningen is gebracht uit hoofde van wanbetalingen. Overige mutaties hadden een positief effect van EUR 53 miljoen op de voorziening. Dit resulteerde ultimo 2004 in een saldo van EUR 341 miljoen (2003: EUR 260 miljoen).

BEURSRISICO’S EN OVERIGE RISICO’S
De fluctuaties op de aandelen-, vastgoed- en kapitaalmarkten hebben in het verleden nadelige gevolgen gehad voor de winstgevendheid en de vermogenspositie van AEGON en voor de verkoop van aan aandelen gerelateerde producten. Ook in de toekomst kan dit het geval zijn. Risico’s ten aanzien van de aandelen-, vastgoed- en kapitaalmarkten doen zich voor bij zowel de activa als de passiva. Bij de activa is sprake van risico als gevolg van de directe beleggingen in aandelen, waarbij de gevolgen van de volatiliteit van het rendement en het beleggingsresultaat (bijna) geheel voor rekening van AEGON komen. Afgezien van de algemene economische neergang hebben ook terreuraanslagen gezorgd voor een sterke daling van de waarde van aandelen waarin AEGON belegt en deze situatie kan voortduren.

Aan de passiefzijde worden risico’s gelopen bij aan aandelen gerelateerde producten waarbij gelden worden belegd in door de polishouder te selecteren fondsen en waarbij het risico grotendeels voor rekening van de polishouder blijft. Tot deze producten behoren variabele annuities, variable universal life verzekeringen, beleggingsfondsen en aan beleggingsfondsen gekoppelde producten. AEGON ontvangt doorgaans een vergoeding over het beleggingssaldo van deze producten en loopt dus risico ten aanzien van het beleggingsresultaat. Sommige producten van AEGON bieden een minimumrendement of garanties afhankelijk van het in leven zijn van de polishouder of het in stand blijven van de polis. AEGON loopt risico wanneer het beursrendement beneden dit garantieniveau blijft, waardoor wellicht extra voorzieningen getroffen moeten worden ten behoeve van de gegarandeerde toekomstige uitkeringen. AEGON loopt eveneens risico indien het rendement onvoldoende is om de overlopende acquisitiekosten af te schrijven. In bepaalde situaties kan het nodig zijn dat AEGON versneld op de overlopende acquisitiekosten moet afschrijven en extra voorzieningen moet treffen voor de gegarandeerde minimumuitkeringen, hetgeen een vermindering betekent van de nettowinst en het eigen vermogen. Bovendien is het mogelijk dat sommige spaar- en beleggingsproducten van AEGON onder invloed van fluctuerende aandelenkoersen of een slecht beursklimaat fors aan populariteit gaan inboeten, hetgeen tot een lagere productie en winst leidt.

Tabel 8 toont de aandelenbeleggingen voor algemene rekening van AEGON.

Tabel 8

AANDELEN, VASTGOED EN OVERIGE NIET-VASTRENTENDE WAARDEN ALGEMENE REKENING
(in miljoenen) 

ACTIVA	AEGON AMERIKA (in USD)	AEGON NEDERLAND (in EUR)	AEGON UK (in GBP)	OVERIGE LANDEN (in EUR)		TOTAAL (in EUR)
Aandelenfondsen	546	317	41	3		779
Gewone aandelen1	629	2.541	15	30		3.054
Preferente aandelen	709	779	0	9		1.309
Vastgoed	783	1.675	0	50		2.300
Hedge-fondsen	1.481	223	0	0		1.310
Kredietbeleggingsstrategieën	306	0	0	0		225
Totale positie in aandelen, vastgoed en overige niet-vastrentende waarden	4.455	5.534	56	92		8.977

Tabel 9 geeft de jaareinde stand van enkele belangrijke beursindices.

Ultimo	2000	2001	2002	2003		2004
S&P 500	1.320	1.148	880	1.112		1.112
Nasdaq	2.471	1.950	1.336	2.003		2.175
FTSE 100	6.222	5.217	3.940	4.477		4.814
AEX	638	507	323	338		348

De aandelen-, vastgoed- en overige niet-vastrentende portefeuilles voor algemene rekening van AEGON USA en AEGON Nederland vertegenwoordigen 98% van de totale aandelen-, vastgoed- en overige niet-vastrentende portefeuilles voor algemene rekening van de AEGON Groep. Van alle landenunits belegt AEGON Nederland het meest in aandelen, niet alleen in absolute bedragen maar ook als percentage van de totale beleggingen voor algemene rekening. De aandelenportefeuille van AEGON Nederland is gediversificeerd en wereldwijd gespreid en bevat ook zogeheten 5%-belangen in Nederlandse ondernemingen, waaronder niet-aflosbare preferente aandelen.

Het eigen vermogen van AEGON wordt direct beïnvloed door schommelingen op de aandelen- en vastgoedmarkten. Met ingang van 2004 hanteert AEGON niet langer de indirecte opbrengstmethode. In plaats daarvan worden gerealiseerde winsten en verliezen op aandelen en vastgoed ten gunste of ten laste gebracht van de winst- en verliesrekening. Het is mogelijk dat de nettowinst als gevolg hiervan gevoeliger wordt voor schommelingen op de aandelen- en vastgoedmarkten. Bovendien wordt de nettowinst beïnvloed door de hoogte van de beheervergoedingen op beleggingen voor rekening van polishouders, de afschrijvingen op overlopende acquisitiekosten en toevoegingen aan de voorzieningen voor gegarandeerde minimumuitkeringen.

Tabel 10 toont de gevoeligheid van de nettowinst en het eigen vermogen voor bewegingen op de aandelen- en vastgoedmarkten. De gevoeligheid van het eigen vermogen en de nettowinst in relatie tot de aandelen- en vastgoedmarkten houdt verband met veranderingen in de marktwaarde van de portefeuilles van AEGON, veranderingen in de afschrijvingen op overlopende acquisitiekosten, pensioenbijdragen ten behoeve van AEGON medewerkers en waar nodig toevoegingen aan de voorzieningen voor gegarandeerde minimumuitkeringen. De belangrijkste reden voor het niet-lineair zijn van de resultaten is dat een sterkere daling kan leiden tot extra afschrijvingen op overlopende acquisitiekosten en tot extra toevoegingen aan de voorzieningen voor gegarandeerde minimumuitkeringen. Een minder sterke daling heeft dat effect wellicht niet.

Plotselinge wijziging	Gemiddeld geschat effect op nettowinst	Gemiddeld geschat effect op eigen vermogen
Stijging aandelen 10%	EUR 126 miljoen	EUR 371 miljoen
Daling aandelen 10%	EUR -96 miljoen	EUR -341 miljoen
Daling aandelen 20%	EUR -287 miljoen	EUR -693 miljoen
Stijging vastgoed 10%	EUR     0 miljoen	EUR 176 miljoen
Daling vastgoed 10%	EUR -15 miljoen	EUR -176 miljoen
Stijging vastgoed 20%	EUR -43 miljoen	EUR -352 miljoen

DERIVATENRISICO
AEGON heeft te maken met valutaschommelingen, veranderingen in de marktwaarde van zijn beleggingen, de gevolgen van wijzigingen in de rentemarges en credit spreads en veranderingen in sterftecijfers en het langlevenrisico. AEGON maakt gebruik van gangbare financiële derivaten, zoals renteswaps, opties, futures en valutacontracten, om risico’s met betrekking tot beleggingen voor algemene rekening enerzijds en leningen anderzijds af te dekken. Het is mogelijk dat niet alle risico’s waaraan AEGON blootstaat, in voldoende mate door middel van derivaten te managen zijn. Daarnaast bestaat de kans dat de wederpartij bij een derivatencontract de verplichtingen jegens AEGON niet nakomt. Beide situaties kunnen aanzienlijke nadelige gevolgen hebben voor de bedrijfsvoering, de operationele resultaten en de vermogenspositie
van AEGON.

LIQUIDITEITSRISICO
Liquiditeitsrisico’s zijn inherent aan een groot deel van de activiteiten van AEGON. Alle beleggingen die worden aangekocht en alle verplichtingen die verkocht worden, hebben hun eigen unieke liquiditeitskenmerken. Sommige verplichtingen zijn opeisbaar, terwijl sommige activa weinig liquide zijn, zoals onderhandse leningen, hypothecaire leningen, vastgoed en belangen in limited partnerships. Mocht AEGON op korte termijn een meer dan normale behoefte hebben aan liquide middelen, dan kan het problematisch zijn om deze beleggingen tegen een aantrekkelijke prijs en/of tijdig van de hand te doen.

VERZEKERINGSRISICO
De resultaten van AEGON zijn grotendeels afhankelijk van de mate waarin de werkelijke uitkeringen in overeenstemming zijn met de uitgangspunten die bij de prijsstelling van producten en bij het bepalen van de hoogte van de technische voorzieningen en de aansprakelijkheid op schadevergoeding zijn gehanteerd. Naarmate de werkelijke resultaten minder gunstig zijn dan werd aangenomen bij het bepalen van die verplichtingen, kan dat de winst drukken. Indien structureel sprake is van hogere uitkeringen, kan AEGON zich bovendien genoodzaakt zien om de voorzieningen naar boven bij te stellen, hetgeen het resultaat verder drukt. Daarnaast zijn bepaalde acquisitiekosten met betrekking tot de verkoop van nieuwe polissen en de verwerving van bestaande polissen geactiveerd op de balans. Deze kosten worden over een periode van een aantal jaren afgeschreven ten laste van het resultaat. Indien de veronderstellingen betreffende het toekomstige winstpotentieel van deze polissen (zoals toekomstige uitkeringen, beleggingswinst en kosten) onjuist blijken te zijn, moeten deze kosten wellicht versneld worden afgeschreven, aangezien er onvoldoende baten tegenover staan. Dit kan een sterk negatief effect hebben op de bedrijfsvoering, de operationele resultaten en de vermogenspositie van AEGON.

Verzekeringsrisico’s houden onder meer verband met polisafkopen, polisuitkeringen, bijvoorbeeld ingeval van overlijden, en poliskosten. In het algemeen loopt AEGON risico wanneer het aantal polisafkopen toeneemt, omdat het voor AEGON niet altijd mogelijk is om de afsluitkosten bij de verkoop van een product volledig terug te verdienen, ondanks de in rekening gebrachte commissie en afkoopkosten of afkoopvergoedingen. Wat het overlijdensrisico betreft, wordt op bepaalde producten van AEGON risico gelopen als het sterftecijfer toeneemt, zoals overlijdensrisicoverzekeringen, en wordt op bepaalde producten risico gelopen als het sterftecijfer afneemt, zoals annuity-producten. AEGON loopt tevens risico wanneer de kosten hoger zijn dan door het management werd aangenomen.

De diverse verzekeringsrisico’s worden actief door AEGON bewaakt en beheerd. Ingeval de werkelijke resultaten opmerkelijk afwijken van de prognoses worden mutaties in de winst en reserves geanalyseerd aan de hand van de attributiemethode om inzicht te verkrijgen in de achterliggende oorzaken. Voorts worden door de landenunits van AEGON ervaringsstudies gedaan naar de veronderstelingen voor verzekerings-risico’s, waarbij de ervaringen van AEGON vergeleken worden met die binnen de branche en de ervaringen van beide op basis van de historische achtergrond van de betreffende oorzaak gecombineerd en gewogen worden om tot goede veronderstelingen te komen. Wanneer de poliskosten voor bepaalde producten flexibel zijn, gebruikt AEGON deze analyses als basis voor kostenaanpassingen, waarbij getracht wordt rekening te houden met de belangen van zowel de polishouders als de aandeelhouders. Bovendien is
het voor AEGON mogelijk om het kostenniveau te drukken, zodat ongunstige kostenafwijkingen gecompenseerd worden.

Tabel 11 toont de gevoeligheid van de nettowinst en het eigen vermogen voor diverse verzekeringsrisico’s.

Tabel 11

GEVOELIGHEID VAN DE NETTOWINST EN HET EIGEN VERMOGEN IN RELATIE TOT VERZEKERINGSRISICO’S1,2,3
Gevoeligheid voor verzekeringsrisico	Gemiddeld geschat effect op nettowinst	Gemiddeld geschat effect op nettowinst
Stijging afkopen 20%	EUR -62 miljoen	EUR -62 miljoen
Stijging sterftecijfer 20%	EUR -58 miljoen	EUR -58 miljoen
Daling sterftecijfer 10%	EUR 59 miljoen	EUR 59 miljoen
Kostenstijging 10%	EUR -95 miljoen	EUR -95 miljoen

1	Deze tabel is gebaseerd op Nederlandse waarderingsgrondslagen. De gemelde effecten mogen niet als basis worden gebruikt voor indicaties of voorspellingen van de gevolgen voor de nettowinst en het eigen vermogen in 2005, aangezien met ingang van 1 januari 2005 de nieuwe IFRS-regels worden toegepast.
2	Uitgangspunten: geen wisselwerking tussen markten en risico’s; ongewijzigde situatie voor alle overige activa en passiva; beperkte implementatie van beheersmaatregelen. Alle procentuele wijzigingen hebben betrekking op de nettowinst en het eigen vermogen. De effecten zijn zelden lineair en kunnen derhalve niet geëxtrapoleerd worden voor grotere stijgingen of dalingen.
2	Het uitgangspunt bij de sterftegevoeligheid is dat het sterftecijfer voor alle producten tegelijkertijd toeneemt of afneemt, ongeacht of op een product winst of verlies wordt gerealiseerd bij een bepaalde ontwikkeling in de sterftecijfers.